VỀ NIÊN ĐẠI XÂY DỰNG PHỦ TIÊN HƯƠNG ĐƯỢC LẤYỞ NGUỒN THÔNG TIN NÀO?

tháng 5 15, 2024

Hiện nay trong các tài liệu về Phủ Dầy, rất nhiều tài liệu đã sao chép lại mà cùng cho thông tin năm 1642, phủ Tiên Hương đã được xây nhà thờ ngói, còn phủ Vân Cát đến Cảnh Trị mới xây.

Trong nhiều tháng nghiên cứu thực địa tại Phủ Tiên Hương, chúng tôi không phát hiện được văn bia, văn bản chính thống nào ghi lại thông tin xây dựng phủ tiên vào đời Lê

Phủ Vân Cát có văn bia Thánh Mẫu cố trạch linh từ bi ký khắc năm Tân Sửu (1901) do Cao Xuân Dục soạn ghi lại niên đại khởi dựng phủ Vân Cát có quy mô từ những năm Cảnh Trị (1663-1671) đời Lê và được trùng tu qua các triều. Nhưng trước đó ắt hẳn có ngôi miếu nhỏ linh thiêng là nơi bà Thái phi đến cầu ở đền Mẫu từ đó có tục hoa trượng khởi phát ở Vân Cát.

Tại Phủ Tiên Hương, có văn bia năm Minh Mạng thứ 15 (1834) ghi lại sự kiện cúng ruộng của hội biền binh có tên " Biền binh hội phụng điền bi" và bia " Cung tiến điền thạch bi" năm Minh Mạng thứ 19 (1838). Nhưng trong hai văn bia đều không nhắc về niên đại khởi dựng Phủ Tiên Hương.

Phủ Tiên Hương bây giờ được xây dựng lại vào năm 1914, sau khi quan huấn đạo Trần Bình Hành, người làng Tiên Hương đến trình với Quan tổng đốc tỉnh Nam Định khi ấy là Đoàn Triển cho phép tu bổ, và được ông ủng hộ và sau hoàn thiện được tự quan tổng đốc Đoàn Triển tự tay soạn văn bia kể về việc xây dựng lần này (1914).

Trong văn bia tại hồ bán nguyệt Phủ Tiên Hương của tổng đốc Đoàn Triển có đoạn: "Tiên Hương Linh Từ là nơi hai kỳ sùng bái, một chốn kêu cầu. Quy mô cũ nhỏ hẹp, gặp ngày hội không sao chứa hết người." Tuy nhiên cũng không nhắc tới niên đại khởi dựng của ngôi đền nhỏ trước kia.

VẬY THÔNG TIN PHỦ TIÊN HƯƠNG ĐƯỢC KHỞI DỰNG TỬ NĂM 1642 Ở ĐÂU?

Hóa ra trong cuốn gia phả họ Trần Lê có tên "Thư Lâu Phả Ký" do quan Huấn Đạo Trần Bình Hành soạn có thông tin này

Tại sách "Thư Lâu Phả Ký" Gia Phả họ Trần Lê có ghi đoạn vị tổ cô của dòng họ sau mất như sau'

" Giờ Dần mùng 3 tháng 3 năm Vĩnh Tộ 10 (1628) không bệnh tật bỗng dưng đột tử, hưởng thọ 21 tuổi. Cha mẹ thương nhớ lâp bàn thờ trong nhà nhưng bỗng một hôm hiện trước ban thờ tự thuật lại duyên cớ. Trong xóm ngoài làng đều cảm thấy kinh hãi, tác yêu tác quái khiến nhà chồng khánh kiệt ra sức trấn trị, nhưng người tin theo thì ngày càng tôn kính.

Tiếng đồn đến kinh thành, dưới thời Lê, năm Dương Hòa thứ 8 (1642) phụng lệnh chỉ lập đền thờ lợp ngói. Gia phả này do ông Trần Bình Hành tổng hợp.

Nguyên văn: "Dương Hòa Bát Niên Mông Chỉ Cấu Lập Ngõa từ"

Do đó đọc nhiều tài liệu thì chỉ có thấy chỗ này được ghi từ năm 1642, đây là tư liệu trong một gia phả của một dòng họ, chưa được kiểm chứng tính xác thực và thực thực tế không còn dấu tích sau lần trùng tu lớn vào năm 1914.

Cho nên thông tin phủ Tiên Hương xây từ 1642 được lấy từ gia phả họ Trần Lê có tên THƯ LÂU PHẢ KÝ, một cuốn phả có thông tin về Mẫu khác năm sinh thường được biết của Mẫu Liễu Hạnh. Trong gia phả ghi mất 1628.

Tuy nhiên, trong một tài liệu khác, là cuốn "Tiên Từ Phả Ký" cũng chính của ông Trần Bình Hành tự viết lại cho thông tin năm xây đền thờ năm Cảnh Trị Bát Niên (1670). Cuối cùng thì không hiểu tư liệu nào của quan huấn đạo Trần Bình Hành là chính xác hơn cả.

Được biết sắc phong được cho là cổ nhất tại Tiên Hương được họ Trần Lê lưu giữ ở Phủ Nội có niên đại 1683 do TS Chu Xuân Giao dựa vào bản sao của Vân Cát để đọc ra niên đại.

TÓM LẠI: THÔNG TIN NĂM DƯƠNG HÒA BÁT NIÊN (1642) XÂY DỰNG LÀ TRONG GIA PHẢ "THƯ LÂU PHẢ KÝ" DO ÔNG TRẦN BÌNH HÀNH NGƯỜI LÀNG TIÊN HƯƠNG SAO CHÉP VÀ CHÍNH ÔNG CŨNG LẠI GHI NĂM CẢNH TRỊ BÁT NIÊN (1670) TRONG "TRUYỆN TIÊN TỪ PHẢ KÝ"

HIỆN CHÚNG TÔI CHƯA TÌM THẤY THÔNG TIN, SÁCH VỞ NÀO GHI LẠI NIÊN ĐẠI 1642 TỪ NGUỒN TƯ LIỆU KHÁC NGOÀI GIA PHẢ CỦA HỌ TRẦN ĐƯỢC GIỚI THIỆU TRÊN CÁC SÁCH ĐÃ IN

Nam Định 05.2024