VỀ SỰ KIỆN TÌM THẤY 15 SẮC PHONG Ở KHE TƯỜNG HẬU CUNG PHỦ TIÊN HƯƠNG VÀO ĐẦU THỜI KỲ ĐỔI MỚI
LOẠT BÀI NGHIÊN CỨU VỀ SẮC PHONG PHỦ TIÊN HƯƠNG –VỤ BẢN-NAM ĐỊNH
VỀ SỰ KIỆN TÌM THẤY 15 SẮC PHONG Ở KHE TƯỜNG HẬU CUNG PHỦ TIÊN HƯƠNG VÀO ĐẦU THỜI KỲ ĐỔI MỚI
Phủ Tiên Hương và Phủ Vân Cát là hai nơi thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh tại Phủ Dầy. Một điều chắc chắn với quy mô thờ tự của hai phủ thì các triều đại phong kiến trước kia từng ban phong sắc phong cho cả hai nơi.
Nếu như Phủ Vân Cát đã xác nhận sắc phong gốc đã bị thất lạc vào năm 1953 khi thực dân Pháp vào Phủ Vân Cát lấy đi một số đồ thờ hòm sắc và chiếc chuông của phủ mang đi nơi khác thì Phủ Tiên Hương vẫn còn thấy sắc phong được thống kê vào năm 1962 của Ty văn hóa tỉnh Nam Định
Như đã giới thiệu trong bài viết “Niên biểu kiểm kê sắc phong ở Phủ Tiên Hương” lần đầu tiên sắc phong ở Phủ Tiên Hương được nhắc đên trong các kiểm kê là vào năm 1962 với số lượng kiểm kê là 31 đạo sắc phong nhưng chỉ kê niên đại và số lượng chứ không ghi lại nội dung chi tiết và vị thần được phong.
Sau đó đất nước bước vào giai đoạn chiến tranh chống Mỹ ác liệt, hai phủ Vân Cát và Tiên Hương cùng được sử dụng làm nhà kho cho các hợp tác xã và quân sự, phủ không có người trông nom hương khói nên cũng không ai được biết 31 sắc phong đã từng kiểm kê vào năm 1962 còn hay mất hay được cất giữ ở đâu.
Sau thời kỷ đổi mới, nhà nước cho phép hai phủ tiếp tục thờ cúng, đến năm 1995 cho mở lại hội Phủ Dầy vì thế các đồ thờ, hiện vật cổ được quan tâm trong đó là những sắc phong tại Phủ Dầy.
Tuy nhiên trong khoảng thời gian từ khi sau thời kỳ đổi mới chưa có công bố nào tiếp cận và công bố hình ảnh, nội dung các sắc phong còn lại ở Phủ Tiên Hương
Vào năm 1998, đoàn nghiên cứu của Viện NC Hán Nôm đến làm việc nhiều ngày tại Phủ Dày, thống kê nhiều di vật tại xã Kim Thái xác nhận hai Phủ Vân Cát và Tiên Hương không có sắc phong. Chỉ thống kê được sắc phong ở Phủ Nội (Nhà thờ họ Trần Lê), Chùa và một số đền thờ nhỏ khác,
Tuy nhiên đến năm 2009, Phủ Tiên Hương đã chủ động đề nghị tới bảo tàng Nam Định khảo sát đánh giá số sắc phong có tại Phủ Tiên Hương và Phủ Nội. Do đó Bảo tàng Nam Định
Phần khảo sát này được TS Chu Xuân Giao tường thuật chi tiết trong bài nghiên cứu của mình như sau
Trích nguyên văn bài nghiên cứu của TS Chu Xuân Giao đăng trên Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 5 (148) . 2018 :
“ Các kết quả làm việc của Bảo tàng Nam Định (gồm khảo sát, tu bổ, chụp ảnh kỹ thuật số, phiên dịch, giới thiệu) được phản ảnh qua 2 báo cáo vào năm 2009 và năm 2013, cùng 1 tập tư liệu hoàn thành năm 2012
Sau đó là công việc công bố dưới hình thức khác nhau mang tính chủ động của Phủ Tiên Hương (công bố 14 đạo), và của dòng họ Trần Lê (công bố 7 đạo)
Số sắc phong Phủ Tiên Hương gồm 14 đạo đã được thủ nhang Trần Thị Duyên và con gái Trần Thị Huệ(21) nhờ Bảo tàng Nam Định tới khảo sát, rồi tu bổ theo kỹ thuật tu bổ tư liệu cổ, chụp ảnh kỹ thuật số, phiên âm dịch nghĩa toàn bộ. Công việc tu bổ và chụp ảnh đã được thực hiện xong vào khoảng tháng 5 năm 2012. Nguyên vật 14 đạo sắc được tiếp tục bảo quản tại Phủ Tiên Hương. Sau đó, một bản phiên âm dịch nghĩa của toàn bộ 14 đạo sắc phong đã được Bảo tàng Nam Định thực hiện, rồi chuyển giao cho phía nhà đền.(22)
Tập Tư liệu Phủ Tiên Hương 1 được nhà đền cho chế bản nhiều, đóng bìa mềm bọc giấy bóng kính, trang bìa lót bên trong có chữ ký của thủ nhang Trần Thị Duyên. Khi du khách tới chiêm bái Phủ Tiên Hương thường sẽ được nhà đền tặng cho tư liệu này. Thêm nữa, nhà đền còn cho in 14 sắc phong vào những tấm panô kích thước lớn và gắn lên các bức tường bên trong Cung Đệ Tứ của Phủ Tiên Hương (mỗi sắc phong gồm: nguyên bản ảnh màu, lời giới thiệu, bản dịch tiếng Việt).
Đặc biệt hơn nữa, vào tháng 9 năm 2017, thủ nhang Trần Thị Huệ còn chủ động đưa toàn bộ nội dung của tư liệu về 14 đạo sắc phong lên Facebook từ tài khoản Facebook Kim Huệ(23)”…
Hết trích.
VẬY NGUỒN GỐC 14 ĐẠO SẮC PHONG ĐƯỢC PHỦ TIÊN HƯƠNG CHỦ ĐỘNG YÊU CẦU DỊCH THUẬT VÀO NĂM 2009 VÀ CÔNG BỐ VÀO NĂM 2012 TỪ ĐÂU RA?
TS Chu Xuân Giao đã tưởng thuật lại chi tiết Sự kiện tìm ra 14 đạo sắc phong này như sau
Trích nguyên văn:
“…Một nơi là Phủ Tiên Hương,(17) cụ thể là trong hộp sắc bằng gỗ đặt trong hậu cung, gồm 14 đạo. Tạm gọi là “nhóm sắc phong Phủ Tiên Hương”, người đại diện hiện nay là thanh đồng thủ nhang Trần Thị Huệ (từ cuối năm 2017).(18) Theo hồi cố của thủ nhang Trần Thị Huệ, số sắc phong này được thân phụ chị là cố thủ nhang Trần Viết Đức (đã từ trần năm 2005) phát hiện một cách vô tình khi ra nhận nhiệm vụ trông coi Phủ Tiên Hương vào những năm đầu thời kỳ Đổi mới. Trong một lần bao sái hậu cung Phủ Tiên Hương, cụ Đức đã thấy hộp sắc phong được giấu vào một khe tường. Khi lấy ra được, kiểm lại thì thấy có 15 đạo sắc phong. Sau này, trong quá trình bảo quản có 1 đạo bị thất lạc, nên hiện còn 14 đạo.(19)”….
…”Thủ nhang Trần Thị Huệ có cho biết thêm: 1 đạo sắc phong có niên đại cổ nhất được thủ nhang Trần Viết Đức mang lên Hà Nội vào dịp hội thảo về Mẫu Liễu tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám năm 1992. Đạo sắc này đã được thủ nhang Trần Viết Đức giới thiệu tại hội thảo. Nhưng sau đó, chính đạo sắc này đã bị thất lạc. Tuy nói là “đạo sắc cổ nhất” nhưng hiện nhà đền Phủ Tiên Hương không nhớ rõ là niên hiệu nào. Chúng tôi xin ghi lại lời kể này ở đây để tiếp tục tìm hiểu....”
Hết trích
Số lượng sắc phong phủ Tiên Hương công bố vào năm 2012 như sau:
• 1 đạo Vĩnh Khánh năm thứ 2
• 1 đạo Cảnh Hưng năm thứ 28 (Không có trong thống kê năm 1962)
• 2 đạo Cảnh Hưng năm thứ 44 (Đều ghi phía sau là sắc phần hoàng)
• 2 đạo năm Minh Mệnh năm thứ 2
• 2 đạo năm Thiệu Trị năm thứ 4
• 1 đạo năm Tự Đức năm thứ 33 (Không có trong thống kê năm 1962)
• 1 đạo Đồng Khánh năm thứ 2 (Không có trong thống kê năm 1962)
• 2 đạo Khải Định năm thứ 2
• 2 đạo Khải Định năm thứ 9
Nếu như các thông tin trên là chính xác, theo logic của các giai đoạn lịch sử tại Phủ Tiên Hương thì phải chăng số lượng 14 sắc này chính là số lượng còn sót lại của 31 sắc phong kiểm kê năm 1962. Phải chăng các cụ ở Tiên Hương đã giấu các sắc phong của thống kê năm 1962 vào trong khe tường để tránh sự thất lạc?
Nhưng không! Điều khiến những người nghiên cứu vô cùng bất ngờ rằng: trong số 14 sắc tìm được ở trong khe tường hậu cung phủ Tiên Hương (theo lời của bà thủ nhang Trần Thị Huệ hồi cố kể lại cho TS Chu Xuân Giao) thì có những sắc phong KHÔNG CÓ trong danh sách kiểm kê năm 1962. (Chỉ tính theo niên đại)
Những sắc phong sau không có trong kiểm kê năm 1962:
• 1 đạo Cảnh Hưng năm thứ 28 ban ngày 8/8 cho Quỳnh Cung công chúa phía sau sắc ghi An Thái Điện đệ nhị.
• 1 đạo năm Tự Đức năm thứ 33 ban ngày 24/11 cho Liễu Hạnh Công Chúa
• 1 đạo Đồng Khánh năm thứ 2 ban ngày 1/7 cho Tam vị Thánh Mẫu
(Điều đặc biệt nhận thấy tại sắc phong năm 1880 có vẻ không có hoa văn và chữ viết tương đồng với các đạo sắc phong đương thời năm Tự Đức thứ 33, cần xem hiện vật gốc để có kết luận)
Vậy sự thực các sắc phong này có đúng nguyên vật ở Tiên Hương hay không, nhóm cán bộ Bảo tàng Nam Định có căn cứ vào số lượng kiểm kê năm 1962 hay hoa văn, chữ viết của niên hiệu đương thời không để kết luận sắc là nguyên vật vốn có
Rất mong Bảo tàng Nam Định cùng khảo cứu một lần nữa để tìm ra đáp án cho câu hỏi
14 đạo sắc phong cụ Thủ nhang Trần Viết Đức tìm được ở khe tường Phủ Tiên Hương có thuộc nhóm sắc phong được thống kê năm 1962 hay không và vì sao có những sắc phong có niên đại khác so với thống kê năm 1962
Đồng kính mong TS Chu Xuân Giao hay các con nhang phủ Tiên Hương có chuyên môn về sắc phong giải đáp giúp nếu có thể biết vui lòng giải đáp thắc mắc trên.
Nam Định 15/5/2024
Tài liệu tham khảo:
- BẢNG THỐNG KÊ DI TÍCH KIẾN TRÚC (NĂM 1962)- Ty văn hóa Nam Định
- Bài nghiên cứu “CĂN CƯỚC LỊCH SỬ CỦA THÁNH MẪU:PHÁT HIỆN VÀ LUẬN GIẢI ĐẠO SẮC PHONG CỔ NHẤT MANG NIÊN ĐẠI 1683 CHO LIỄU HẠNH CÔNG CHÚA HIỆN CÒN NGUYÊN TẠI PHỦ GIẦY Ở NAM ĐỊNH” của TS Chu Xuân Giao- Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 5 (148) . 2018
- Tư liệu sắc phong ảnh màu của Phủ Tiên Hương do Bảo tàng Nam Định dịch thật (2012)
Nhận xét
Đăng nhận xét