VỀ CUỐN SÁCH “HỘI PHỦ GIẦY- SỰ TÍCH ĐỨC THÁNH MẪU LIỄU HẠNH CỦA TRI HUYỆN VỤ BẢN PHẠM QUANG PHÚC

tháng 5 15, 2024

PHẦN 3: TRI HUYỆN PHẠM QUANG PHÚC XỬ LÝ NHƯ THẾ NÀO VỚI CÁC VĂN BẢN CỔ GHI MẪU SINH TẠI LÀNG VÂN CÁT.

Để cho cuốn sách của mình mang tính khách quan từ nhiều nguồn tư liệu, Tri huyện Phạm Quang Phúc đã kê thêm một số sách vở, bài viết của các nhà nghiên cứu trước đó về Thánh Mẫu Liễu Hạnh vào phần tư liệu dùng để kê cứu.

Tại phần liệt kê các sách đã tham khảo ông Phạm Quang Phúc kê ra một loạt các sách Tiếng Pháp, Tiếng Việt đã tham khảo để tổng hợp nên sự tích của Mẫu. Các sách Tiếng Pháp và Tiếng Việt được kê gồm:

1."Les Monuments historiques de Thanh-hoa" bằng chữ Pháp của H. Lebreton.

2. Pèlerinages Annamites - Liễu Hạnh" (chữ Pháp) của A. Maynard.

3. "Bulletin des Amis du Vieux-Hue" 1914 Avril. Juin (la Déesse Liễu - Hạnh) của Đào-Thái-Hành.

4."Nam-Phong Tạp Chí" (N. 56 Novembre 1930) SỰ TÍCH THẦN VÂN CÁT của Thiện-Đình.

5." Vân Hương Thánh Mẫu thực lục tân biên Cours d'Histoire d'Annam của Pétrus Ký..

Nhưng có một điểm chung là các sách của các nhà khảo cứu trước đó thường dẫn ra Mẫu sinh tại Vân Cát mà không hề nhắc tới Tiên Hương

Nội dung thực tế của chính những cuốn sách ông Phạm Quang Phúc dùng để kê cứu đã viết như sau:

1. Sách "Bulletin des Amis du Vieux-Hue" 1914 Avril. Juin (la Déesse Liễu - Hạnh) của Đào-Thái-Hành có ghi:

“ Les deux villages de An-Thái et Vân-Cát, de la sous-préfecture de Thiên-Bồn 天本, dans la province de Nam-Định, sont situés dans un pays plat, sillonné de cours d'eau limpides; la végétation y est luxu- riante et magailique; les habitants sont simples et honnêtes”

Có nghĩa là:

“Hai làng An Thái và Vân Cát của huyện Thiên Bổn trong tỉnh Nam Định là miền đồng bằng có con sông trong vắt chảy qua cây cối xum xuê và tuyệt đẹp, dân làng mộc mạc và trung hậu”

2. "Nam-Phong Tạp Chí" (N. 56 Novembre 1930) SỰ TÍCH THẦN VÂN CÁT của Thiện-Định có viết:

“ Thánh-mẫu nguyên là đệ nhị Công- chúa Quỳnh - lang, nhân một hôm dâng thọ đức Ngọc - hoàng, lỡ tay đánh rơi vỡ mất một cái chén ngọc, nên phải bị giáng xuống trần năm đầu niên hiệu Thiên - hựu triều vua Lê Anh-tôn, là ngày Thánh mẫu giáng- sinh vậy; giáng-sinh ở cửa ông Lê Công-Chính người làng Vân- cát, huyện Vụ Bản tỉnh Nam. Lê-công phu nhân là Trần Thị Phúc, khi có mang thai, tinh chỉ ăn hoa, đến khi làm-bồn, tự- nhiên có mùi hương bát ngát và bóng hào quang rực rỡ đầy nhà.

6." Vân Hương Thánh Mẫu thực lục tân biên Cours d'Histoire d'Annam của Pétrus Ký..

Sách có ghi: Thiên Bản- Vân Cát- Lê Gia Ngọc Phả.

…………….

Vì thế trong bài viết thứ hai của phần Sự tích Đức Thánh Mẫu Phủ Giầy (chép theo dã sử). Ông Phạm Quang Phúc đã thô thiển tẩy trắng đi tất cả những chữ nào có chữ địa danh Vân Cát mà trong những câu chuyện dã sử đã có tự ngàn xưa.

Do đó, việc ông có kê ra nhiều sách khảo cứu đi nữa thì cũng không có nghĩa vì ông đã viết sách cho Tiên Hương mà xóa sổ toàn bộ những gì thuộc về Vân Cát mặc dù những tài liệu ông đã tham khảo đã viết rõ rành rành.

Việc làm ấy cũng đã được Phó ty Văn hóa tỉnh Hà Nam Ninh là ông Đặng Tuấn Cầu nhận xét rằng sách của viên tri huyện gần như giống sách Truyền kỳ tân phả. Sách của Đoàn Thị Điểm thì ở Vân Cát , họ Lê còn sách của viên tri huyện lại sinh ở Tiên Hương và họ Trần. Đó chính là cuốn ngọc phả ông dùng để viết sách này đã được dựa theo "Vân Cát thần nữ" mà chế ra.

Người chế ra bản ngọc phả ấy là chính là: Quan Huấn đạo Việt Yên Trần Bình Hành.

TỔNG KẾT CUỐN SÁCH PHỦ GIẦY CỦA TRI HUYỆN PHẠM QUANG PHÚC VÀ VIỆC VIẾT SÁCH CỦA ÔNG.

Là tri huyện tức là người đứng đầu một huyện, ông Phạm Quang Phúc chắc chắn là người được học hành bài bản dưới thời Pháp thuộc, ông là người am hiểu cả chữ Pháp lẫn chữ Nho. Do đó, khi đọc các ngọc phả, bản khảo cứu bằng tiếng Pháp chắc chắc ông đã hiểu Thánh Mẫu Liễu Hạnh được thờ tại hai làng Vân Cát và Tiên Hương nhưng làng Vân Cát trong dã sử là nơi sinh của Mẫu (Sách đã dẫn).

Tuy nhiên ông lại trực tiếp can dự vào việc tranh chấp nơi thờ chính và chủ đích viết sách nhằm đề cao Tiên Hương và hạ thấp các giá trị của Vân Cát và tẩy trắng tất cả những gì liên quan đến Vân Cát ( Nơi giáng sinh, hội hoa trượng, hội xếp chữ…).

Không những thế ông còn tự ý phóng tác theo cảm hứng với các chi tiết Vườn Hoa nơi Mẫu đánh đàn ngâm thơ hãy còn di tích sau đền Mẫu khiến nhiều người phàm tục ngỡ điều này là thực.

Tất cả đã nói lên rằng tuy ông là Tri huyện có hai làng cùng thờ Mẫu Liễu những đã có cái nhìn không công tâm. Điều đó cũng là nguyên nhân dẫn đến sự tranh chấp Phủ Chính đã xảy ra trước CM tháng 8/145 và không được chính quyền giải quyết

Thật không ngờ rằng hơn 70 năm sau từ ngày xuất bản, cuốn truyện của ông lại được người ta khai thác triệt để để gây nên sự tranh chấp cái tên Phủ Chính và Nơi Thánh Mẫu Giáng Sinh.

Cũng chính cuốn sách này đã tạo ra một di tích hoàn toàn mới được cho là Vườn hoa nơi Mẫu gẩy đàn ngâm thơ sau phủ Tiên Hương bây giờ.

Quan nhất thời, dân vạn đại. Những việc làm của ông đến nay cũng được nhiều người làm sáng tỏ từ chính những điều ông đã viết, tuy nhiên còn vẫn còn một số người vẫn cố tình lấy những điều đó ra làm bình phong với mục đích khác.

Mong rằng các lãnh đạo ngày nay sẽ sáng suốt công tâm tạo nên sự đồng thuận trong toàn dân, không đi theo vết xe đổ như Phạm tri huyện đã để lại trong quá khứ.

Vụ Bản tháng 5 năm 2024