VỀ CUỐN SÁCH “HỘI PHỦ GIÀY- SỰ TÍCH ĐỨC LIỄU HẠNH CÔNG CHÚA” CỦA TRI HUYỆN VỤ BẢN PHẠM QUANG PHÚC

VỀ CUỐN SÁCH “HỘI PHỦ GIÀY- SỰ TÍCH ĐỨC LIỄU HẠNH CÔNG CHÚA” CỦA TRI HUYỆN VỤ BẢN PHẠM QUANG PHÚC – IN NĂM 1942

Cuốn sách “ HỘI PHỦ GIÀY- Sự tích Đức Liễu Hạnh Công Chúa” do Tri huyện Vụ Bản Phạm Quang Phúc biên tập. Sách in năm 1942 tại nhà in Mỹ Thắng 50 Phố Hàng Song, Nam Định.

Cuốn này này được TS Chu Xuân Giao giới thiệu trên các nhóm Faccebook như tuyên ngôn về nguồn gốc Đức Thánh Mẫu Liễu Hạnh.

Đồng thời nội dung cuốn sách này được thủ nhang Phủ Tiên Hương làm căn cứ để làm đơn thư đề nghị về việc tên Phủ Tiên Hương phải tên là ‘Phủ Chính’.

Ngoài ra các, chi tiết truyền thuyết về sự tích Mẫu Liễu Hạnh trong sách được thủ nhang Phủ Tiên Hương ghi nhớ để kể lại những việc của Mẫu đã làm lúc sinh thời như: đọc sách, đánh đàn tại tại vườn hoa sau Phủ Tiên Hương , phòng ngủ của Mẫu bây giờ là hậu cung của phủ Tiên Hương v..v trong các buổi live stream trên FB

ĐÁNH GIÁ KHÁCH QUAN NỘI DUNG THỰC SỰ CỦA SÁCH “HỘI PHỦ GIÀY- SỰ TÍCH ĐỨC THÁNH MẪU LIỄU HẠNH CỦA TRI HUYỆN PHẠM QUANG PHÚC

Tại bìa lót của cuốn sách của tri huyện Phạm Quang Phúc có viết dòng chữ đậm.

“Sách này có dấu son của Đức Thánh Mẫu Phủ Giầy, bán được bao nhiêu tiền, trừ tiền công in còn đều cúng vào việc tu sửa Phủ Chính”

Chỉ với dòng viết này thôi, người đọc đã phần nào mường tượng ra mục đích của việc in sách và nội dung hướng đến trong sách là về chủ thể nào. Cùng xét bối cảnh hình thành và nội dung bên trong của cuốn sách này:

BỐI CẢNH HÌNH THÀNH CUỐN SÁCH “HỘI PHỦ GIÀY- SỰ TÍCH ĐỨC THÁNH MẪU LIỄU HẠNH” CỦA TRI HUYỆN PHẠM QUANG PHÚC.

Vào thời Lê xã An Thái có 4 xã thôn: Vân Cát, Vân Đình, Tây Cầu, Nham Miếu. Vân Cát khi ấy là thôn thuộc xã An Thái. vTrải qua một số lần tách nhập Vân Cát đã tách thành biệt xã, lần cuối cùng tách là vào thời Tự Đức

Khoảng đầu thế kỷ XX, hai làng Vân Cát và Tiên Hương là hai xã riêng biệt mỗi nơi đều có một đền thờ Mẫu Liễu Hạnh. Hai bên cùng tự nhận là nơi thờ chính gọi tắt là Phủ Chính .

Theo sách “Đây! Thực chất là Hội phủ Giày” của Ty văn hóa Hà Nam Ninh -1976 có viết:

“… Trước đây, Phủ Chính là Phủ Vân vì theo truyền thuyết thì bà chúa Liễu sinh ở thôn Vân Cát. Vì vậy, khách thập phương về lễ ở Phủ Vân xong mới sang Phủ Tiên Hương và các đền, miếu khác. Viên tri huyện Trần Lê Quần quê ở Tiên Hương quyết dành cái tên Phủ Chính về Tiên Hương. Đây không phải là tranh nhau cái tên phủ chính mà thực chất là cuộc tranh giành quyền lợi kinh tế”.

Chính vì thế hai bên liên tục và cố gắng đưa các bằng chứng thế hiện sự chính danh của ngôi thờ tại xã mình vì thế đã xảy ra việc chạy đua thông tin về xã mình.

“….Bên Vân Cát, nơi gắn với truyền thuyết về Thần nữ ở Vân Cát ra sức củng cố thuyết Mẫu giáng sinh ở Vân Cát. Bên Tiên Hương, vốn giữ đất mộ phần (tương truyền là mộ của Thánh Mẫu), với nòng cốt là họ Trần Lê (mà theo họ là dòng dõi Mẫu), từng bước, từng bước “đưa” Mẫu, cùng lai lịch, thế thứ rất rõ vào trong gia phả, sau còn được triều đình xác nhận (phong sắc), giao cho thờ tự.”…(Luận án của TS Nguyễn Đạt Thức)

Tuy nhiên, sau sự kiện đền Sòng ở Thanh Hóa đào được sách đồng và rước về Vân Cát vào năm 1939, trong sách là ngọc phả chứng minh chính minh Vân Cát là chính quê của chúa Liễu, nên khách thập phương lại nô nức về Phủ Vân. Vô hình trung Vân Cát nghiễm nhiên khi đó lại thành Phủ Chính. Điều đó khiến cho một số người tại Tiên Hương thấy bất an, thông qua mối quan hệ dựa với các quan lại địa phương đã viết sách nói về Phủ Tiên Hương nhằm hạ thấp vai trò của Phủ Vân Cát và khẳng định Tiên Hương mới là Phủ Chính.

Sách “Hội Phủ Giầy- Sự tích Đức Thánh Mẫu Liễu Hạnh” của Tri huyện Phạm Quang Phúc được hình thành trong khoảng thời gian (1942) và bối cảnh như vậy. Sách viết để ủng hộ Phủ Tiên Hương và tự nhận là Phủ Chính. Trong sách này đưa danh từ Phủ Chính để án định cho Phủ Tiên Hương.

NỘI DUNG CỦA SÁCH “HỘI PHỦ GIẦY- SỰ TÍCH ĐỨC THÁNH MẪU LIỄU HẠNH” LÀ GÌ?

Sách “Hội phủ Giầy- Sự tích Đức Thánh Mẫu Liễu Hạnh” có hai nội dung chia làm hai phần chính

Phần 1 là phần viết về: Hội Phủ Giầy.

Phần 2 là phần viết về: Sự tích Đức Thánh Mẫu Liễu Hạnh.

Tại phần 1, viết về hội phủ Giầy (Dầy), sách có viết (trích dẫn)

……“Mồng 6 tháng 3:

Vào buổi trưa có một đám rước thật lớn hàng vạn người dự mà 90 % là phụ nữ rước bát nhang Đức Thánh Mẫu Phủ Dầy từ Phủ Chính xã Tiên Hương lên chùa Gôi.

Mùng 7 tháng 3 Hội kéo chữ:

Theo tục đã có từ lâu, cứ đến ngày này, mỗi tổng huyện Vụ-Bản, các viên tồng lý cắt 100 phu cờ từ 20 đến 35 tuổi ; cả huyện Vụ-Bản có 10 tồng thì cắt 1000 phu cờ, ngoài ra còn 2 tồng La-xá và Vụ-bản trước thuộc về huyện Vụ-Bản, sau nhà nước cắt tổng La-Xá cho sát nhập huyện Mỹ Lộc, mà tồng Vụ-Bản sát nhập phủ Bình Lục, hai tồng La-Xá, Vụ-Bản cũng vẫn nhớ tục cũ cứ đệ niên cắt mỗi tồng 100 phu cờ góp vào 1000 phu của huyện Vụ Bản đề dự hội kéo chữ ở Phủ-Giày

Năm 1938 Phủ Chính kéo 4 chữ ‘Trạch cập sinh dân’

Năm 1939 bốn chữ “Vân hành, vũ thí”.

Tại làm sao lại có hội kéo chữ như thế? Tại làm sao lại cả huyện Vụ Bản phả theo tục cắt phu cờ cầm gậy đến Phủ Chính kéo chữ làm gì! Bạn đọc đến sự tích Trịnh- Vương- Phi bạn sẽ hiểu rõ ngày hội ấy.” (Hết trích)

Khi giới thiệu về Phủ Dầy, và hội phủ Dầy. Sách của Tri huyện Phạm Quang Phúc đã loại bỏ hoàn toàn sự có mặt của xã và phủ Vân Cát ở góc độ tư cách cũng là một chủ thể của Phủ Dầy mặc dù Vân Cát xưa cũng thuộc xã An Thái và có ngôi đền thờ và chỉ giới thiệu Phủ Giầy thuộc xã Tiên Hương, ông chỉ nói xã Vân Cát cũng có đền thờ Mẫu.

Phần viết chi tiết về “Hội Phủ Giầy”, không biết Tri huyện Phạm Quang Phúc vô tình hay cố ý mà đã quên mất rằng Vân Cát có tục hoa trượng và được mở hội trước Tiên Hương. Và tục này do Vân Cát truyền cho Tiên Hương khi làng Vân Cát ít người. Khi Vân Cát xin lại hội thì quan trên giải quyết cho hai làng cùng mở hội, hôm trước Vân Cát, hôm sau Tiên Hương mở hội.

Theo sách Tân Biên Nam Định Tỉnh Dư Lược chí của Khiếu Năng Tĩnh có viết:

“…Truyền rằng Trịnh Thái Phi đến cầu ở đền Mẫu, được ứng nghiệm rõ rệt, lúc ấy xã dân đang đắp đê, khơi nước kinh thành, Phi muốn tạ ơn bèn miễn sưu dịch cho dân về hết, bỏ mai cuốc dùng gậy dương biển kéo chữ “Thánh cung vạn tuế, Mã Vàng công chúa, Thái bình ca xướng, quốc thái dân an, Sở cầu như ý, Vạn thế phúc thần, Dân lại dĩ an” để đáp lễ đang trong ngày kị. Từ đó thành lệ của đền Vân Cát, đến thời Tự Đức thì Vân Cát ít người không lo được bèn giao cho đền Tiên Hương, đến nay (1915) Tiên Hương vẫn giữ lệ này”.

Mặt khác, văn bia “Vụ Bản huyện trí lệ điền tiền” tại Phủ Vân Cát của TS Nguyễn Văn Tính cũng nhắc lại sự kiện này. Vào năm Khải Định thứ 3, thứ 4 (1918,1919) được khôi phục lễ hội Hoa trượng ở Vân Cát sau khi đã đem nguyên lệ giao cho Tiên Hương từ hơn 60 năm trước đó.

Điều đó khẳng định việc Vân Cát xếp chữ mở hội trong lễ hội Phủ Dầy thì viên tri huyện không thể không biết lệ này. Tuy nhiên do chủ đích cá nhân của cuốn sách viết về “Phủ Chính” mà ông Phạm Quang Phúc đã cắt bỏ hoàn toàn cái tên Vân Cát trong Phủ Dầy và lễ hội Phủ Dầy. Điều này đã thể hiện sự không khách quan và mục đích của cuốn sách được viết hoặc mượn tên ông để đề cao việc đề cao Phủ Tiên Hương là trong việc tranh chấp là Phủ Chính.

Tuy nhiên, đây đã là một thành công của Tiên Hương trong việc đề cao phủ mình là Phủ Chính bằng việc in thành cuốn sách, điều mà Vân Cát chưa kịp làm. Được biết ông Phạm Quang Phúc là bạn đồng liêu với ông Cửu Phức người làng Tiên Hương. Ông Cửu Phức tức Trần Lê Phức con trai trưởng ông quan huấn đạo Trần Bình Hành.

Ai ngờ rằng đúng 80 năm sau, cái tên Phủ Chính trong cuốn sách này được Cục Di sản chiểu theo và công nhận đây là tên gọi chính thức của Phủ Tiên Hương sau khi nhận đơn từ từ bà thủ nhang phủ Tiên Hương. Trong khi đó, cuốn sách ghi Vân Cát từng là là Phủ Chính của Ty văn hóa tỉnh Hà Nam Ninh khi đó chưa được Vân Cát khai thác, đã khiến cho Vân Cát không được thừa nhận là Phủ Chính.

(HẾT PHẦN 1- PHẦN 2 NÓI VỀ PHẦN SỰ TÍCH ĐỨC THÁNH MẪU LIỄU HẠNH)

Toàn văn cua sách xin xem phần bình luận