VỀ NGUỒN GỐC CUỐN NGỌC PHẢ “TIÊN TỪ PHẢ KÝ-仙祠譜 記”

 VỀ NGUỒN GỐC CUỐN NGỌC PHẢ “TIÊN TỪ PHẢ KÝ-仙祠譜 記”

“Tiên từ phả ký” là một ngọc phả có nội dung chính là kể về tiểu sử Mẫu Liễu Hạnh với cốt truyện Mẫu Liễu Hạnh sinh tại làng An Thái sau đổi thành Tiên Hương vào năm Gia Long tứ niên (1804)

Đây cũng chính là tư liệu để Phạm Quang Phúc chép theo để làm sách cúng Phủ Chính (Phủ Tiên Hương).

Không giống với các sách về Mẫu Liễu Hạnh như “Cát Thiên Tam Thế thực lục” hay “Truyền kỳ tân phả” và các thần tích các làng trước kia đều viết rõ ràng rằng Mẫu Liễu Hạnh vốn là thần tiên giáng sinh tại thôn Vân Cát, xã An Thái, huyện Thiên Bản, truyện "Tiên từ phả ký" cho rằng Mẫu sinh tại Tiên Hương và thân phụ Mẫu là Lê Đức Chính.

Nếu như “Truyền kỳ tân phả” của Đoàn Thị Điểm đã xuất hiện khá sớm trong dân gian. “Tiên từ phả ký” là tác phẩm khuyết danh xuất hiện muộn, lần đầu tiên xuất hiện vào năm 1910 trong cuốn sách của Kiều Oánh Mậu trong cuốn sách in mộc bản có tên “TIÊN PHẢ DỊCH LỤC- 僊譜譯錄”.

Phần truyện “Tiên từ phả ký” được Kiều Oánh Mậu dẫn riêng ra rằng đây là truyện do quan huấn đạo Việt Yên là Trần Bình Hành sưu tầm và giới thiệu.

Nguyên văn: “Tiên từ phả ký- Do Việt Yên huấn đạo Trần Bình Hành sao xuất”

Nghĩa là: Tiên từ phả ký do quan huấn đạo huyện Việt Yên sao chép và đưa ra”

Điều này rất sáng tỏ khi TS Chu Xuân Giao cũng đã nói rõ trong bài nghiên cứu về Phủ Dày:

“…..Tuy nhiên, cùng trong sách Tiên phả dịch lục của Kiều Oánh Mậu, ngoài phần thơ chữ Nôm và các phần khác, còn có thêm một phần quan trọng là in nguyên lại cuốn sách hiếm Tiên từ phả ký 仙祠譜 記 bằng Hán văn [Khuyết danh - Phả ký c]. Theo giới thiệu của Kiều Oánh Mậu, bản Tiên từ phả ký đó là do người bạn là ông Trần Bình Hoành (là hậu duệ dòng họ Trần Lê, lúc ấy đang giữ chức Huấn đạo huyện Việt Yên tỉnh Bắc Giang) sao giúp cho từ chính bản lưu ở Phủ Giầy. Kiều Oánh Mậu đã cho in kèm toàn bộ nội dung cuốn đó vào trong Tiên phả dịch lục, cho nên chúng ta có thể xem đó là Tiên từ phả ký bản in khắc gỗ năm 1910…”

(Trích bài nghiên cứu của TS Chu Xuân Giao trên Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 5 (148) . 2018)

Như vậy là đã rõ, đương thời (năm 1910) ông Trần Bình Hành là người làng Tiên Hương là quan huấn đạo ở huyện Việt Yên đã cung cấp truyện “Tiên phả dịch lục” cho cấp trên trong ngành giáo dục là quan đốc học Bắc Giang để in vào sách. Mở đầu có nói truyện do ông Trần Bình Hành sao chép, nhưng sao chép ở đâu thì ông Trần Bình Hành không nói.

Điều thú vị là TS Chu Xuân Giao thì tìm được là sao chép từ một bản ở Phủ Giầy.( Phủ Tiên Hương). Hiện bản chép tay này ít người được biết vì được họ Trần Lê quản lý cẩn mật (lời TS Chu Xuân Giao).

Trong bài đăng của trang Facebook Phủ Nội Phủ Dày có admin là con cháu ông Trần Bình Hành thì “thật thà” cho biết Trần Bình Hành là người lưu trữ và chép gia phả họ tộc Trần Lê, Tiên Từ Phả Ký…..( xem hình chụp)

Như vậy TIÊN TỪ PHẢ KÝ do quan huấn đạo Trần Bình Hành cung cấp nội dung và được lưu trữ tại họ Trần Lê và được in kèm với sách của Kiều Oánh Mậu, ngoài ra không tìm được trong dân gian dị bản nào của “Tiên từ phả ký”

Kiều Oánh Mậu vốn là người học rộng, hiểu sâu nên khi in kèm truyện “Tiên Từ Phả Ký” do Trần Bình Hành cung cấp vào trong sách ông cũng chua rằng:

Xét ra “Tiên từ phả ký” chưa rõ ai là tác giả. Nhưng đối chiếu với Truyền kỳ tân phả và Nam sử tập biên cũng thấy nhiều chỗ phù hợp.

Lời án (Khảo sát, xem xét, bàn luận) như sau:

Xét những điều ghi chép trong Truyền kỳ tân phả” với “Tiên từ phả ký” nhìn chung là giống nhau. Duy chỉ có vài đoạn là khác mà thôi.

Bản thân tôi (Kiều Oánh Mậu) đã đến xã Tiên Hương để hỏi các cụ phụ lão, thì được biết gia đình chàng Đào Lang ở Giáp Nhị đã không còn nữa. Tôi đến làng Sóc ở Nghệ An thì cũng như vậy (Giá Sơn Kiều Oánh Mậu ghi thêm)

Kiều Oánh Mậu đã nhìn ra sự giống nhau của “Tiên từ phả ký” với các truyện sự tích Mẫu mà ông đã đọc trước đó. Để chắc chắn có phải Mẫu sinh ở Tiên Hương hay không, Kiều Oánh Mậu đã đích thân điền dã đến nơi phát tích ra câu chuyện này nhưng không có thông tin gì về dòng họ của Mẫu.

Nhưng đáng tiếc rằng cụ Kiều lại quên không hỏi trực tiếp ông Trần Bình Hành, người cung cấp tư liệu rằng:

Truyện đã cung cấp để in sách thì chép ở đâu? Hay là ông tự sáng tác dựa trên cuốn “Truyền kỳ tân phả” phải không?

Uẩn khúc này chỉ có quan huấn đạo Trần Bình Hành và con cháu ông ở Tiên Hương là biết rõ hơn ai hết.

Ảnh: Trang đầu truyện "Tiên từ phả ký"

Xem thông tin chi tiết và quảng cáo

Quảng cáo bài viết

Tất cả cảm xúc:

2121

2 bình luận

1 lượt chia sẻ

Thích

Bình luận

Chia sẻ

Xem thêm bình luận

Tác giả

LỊCH SỬ PHỦ DÀ